Sanırım enginar son zamanlarda hem tadını, hem de cismini en sevdiğim sebze. Aynı elden çıkmışcasına kusursuz yapısı itibariyle beni kendisi hakkında oldukça meraklandırmayı başardı ve sebzelerin keşfedilişlerini ve hikâyelerini araştırmaya başladım.

Enginar, ilk olarak Akdeniz ülkelerinin topraklarında görülmeye başlanmış. 9. yüzyılda  Napoli’de keşfedilen enginar, daha sonra 1466 yılında Filippo Strozzi tarafından Toscana’ya getirilmiş. Catherine de Medici’nin Kral Henry ile evlenmesi ile enginar Fransa’da da yerini almış.

“If one of us had eaten artichokes, we would have been pointed out on the street. Today young women are more forward than pages at the court.”                                                                                                                                                                                                                                                                         (Catherine de Medici)

Daha sonra hızla Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde yetişir olmuş.  Enginar, aynı zamanda Endülüs’ten Sicilya’ya yolculuk eden ilk sebze olma özelliğini de taşıyor. Şu an manavlardan satın aldığımız enginar ise o zamanlar daha nadir bulunur ve daha lezzetlilermiş. Enginarın kalbi çoktan yemek tariflerinde yerini almışken birden enginar (Tunus ve Endülüs dışında) ortadan kaybolmuş. Hemde yüzlerce yıl görünmemek üzere…

Enginar nasıl geri dönmüş? Arapların geliştirdiği toprak işleme tekniği ile enginarlar tekrar yetiştirilmeye başlanmış. Fransa’ya direkt olarak İspanya’dan gelen enginar, Fransa’dan İngiltere’ye doğru yol almış ve kısa sürede dünyanın birçok ülkesinde yetiştirilmeye başlamış. Ünü de en lezzetli sebzelerden biri olarak yetişmediği ülkelerde bile yayılmış. Enginar sadece mutfakta değil moda dünyasında da yerini bir mücevher veya iğne misali yakalara tutturularak almış.

16. yüzyılda enginar meyve ve garnitür olarak anılmaya başlandı. Yeşil ve mor renkli enginarlar 19. yüzyılda Belçika’da kraliyet tabaklarında İspanyol sunumu ile servis ediliyorlardı. Gastronomi uzmanları yemek severlere enginarı sos, sebze püresi, sakız kabağı veya parmesanla yemeyi öneriyorlardı. Enginarı sakız kabağı ile servis etmek daha burjuva bir tercihti. Yıllar sonra Avrupa pazarına tekrar dönüşü birçok gurmeyi sevindirmişti.

Biliyor muydunuz?

1 Enginarların neredeyse %100 ‘ü Amerika’nın California eyaletinde yetişiyor.

2 16. yüzyılda enginarlar sadece erkekler tarafından yemek üzere alınabiliniyordu. Afrodizyak etki yarattığı için kadınlar tarafından tüketilmesi yasaklanmıştı.

3 Enginar, insanlığın bildiği en eski yiyeceklerden biri olarak anılıyor.

4 Marilyn Monroe, 1949 yılında ilk resmi California Enginar Kraliçesi seçilmişti.

5 Enginardan mitolojide şöyle bahsediliyor: Zeus, Cynara isimli bir kadına aşık olmuş ve onu bir tanrıça olarak ilan ettikten sonra birlikte yaşamaları için evine götürmüş. Zeus’un evini beğenmeyen Cynara, kendi evine geri dönmek istemiş. Buna öfkelenen Zeus, kadını eve yollamış ama onu bir enginara çevirmiş. Botanikte Cynara olarak bilinen enginara Cynara denmesinin nedeni bu hikâyeymiş.

6 Enginar karaciğer ve kalbe iyi geliyor. Kanı temizliyor ve yorgunluğu gideriyor. Vücudunuzda bir çeşit detoks etkisi yaratan enginar en çokta akşamdan kalma yaşayanlara iyi geliyor.

Bu kadar enginardan bahsetmişken bir tarif  vermemek olmaz. Ama yapabilmek için Nisan ayını beklemeniz gerekecek…

Artichoke Benedict

Bir enginar ve kahvaltı düşkünü olarak güne enginarla başlamak şahane bir fikir. Özellikle fotoğraf çekmeden yemek yiyemeyenlerdenseniz, bu tarif görsel algınızı fazla dazla tatmin edecektir.

Malzemeler

1 orta boy enginar

1 yumurta

1 dilim bacon (tercihen domuz)

3/4 yumurta sarısı

1/16 kap su

Yarım yemek kaşığı limon suyu

1/8 kap tereyağı. (Sekiz parçaya bölünmüş.)

1/16 çay kaşığı paprika

1/4 kırmızı biber

Hazırlanışı

Enginarları soğuk suda yıka.

Sapını gövdeden ayır ve dibindeki yaprakları kopar.

Enginarları derin bir tavaya alın.

1 çay kaşığı yuz ve 2-3 inç kaynar su ekleyin.

İsteğe göre limon suyu, sebze suyu, sarımsak veya soğan tozu da ekleyebilirsiniz.

35-45 dakika arası kapağı kapalı bir şekilde kaynamaya bırakın. Çatalla kolayca delinene kadar pişsin.

Enginarı haşladığınız suyu atmayın. İçinde değerli minerallerin bulunduğu bu suyu çorbada kullanabilirsiniz.

Bacon’ı kahverengi oluncaya kadar tavada kızartın.

Yumurtayı tuzlu suda kaynatın.

Enginarı yaprakları çiçek şeklinde açılacak hale getirin.

Bozulmuş yaprakları ayırabilirsiniz.

Bacon’ı enginarın tam ortasına yerleştirin ve üstünü haşlanmış yumurta ile kaplayın.

Hollandaise Sauce’u hazır da kullanabilirsiniz ama kendiniz yapmak isterseniz yumurta, su ve limon suyunu çırpıp kısık ateşte sürekli karıştırarak kabarıncaya kadar pişirin. Göz kararı tereyağ ilave edin ve koyulaşıncaya kadar karıştırmaya devam edin. Sosu yumurtanın üzerine koyun ve afiyetle yiyin.

(Kırmızı biber ve paprika damak zevkinize kalmış. )

Videoda enginar, ıspanak ve cheddar peynirinin püre haline getirilmiş versiyonuyla yapılanını da izleyebilirsiniz.

 Kaynak: Vegetables a Biography, Evelyne Bloch-Dano