Sendromsuzlar köşemizde bu hafta Beykent Üniversitesi İletişim ve Tasarım Bölümü‘nden Doçent Barış Atiker’i ağırladık ve kendisiyle Türkiye’deki tasarım dünyasınının geleceği, Beykent Üniversitesi’nin eğitim programları ve Özgür Tasarımcılar projesi üzerine konuştuk.

Türkiye’deki tasarım sektörünün şimdiki halini ve geleceğini nasıl görüyorsun? Üretim sürecinden, telif haklarına, yayın mecralarından, markalaşmaya kadar bir tasarımcının, disiplinden bağımsız olarak hayatını kazanma şansı sence nedir?

Türkiye’de tasarım kavramı kültürel değil tüketime dayalı bir olgudur. Bu toprakların geçmişten gelen zengin kültürel altyapısına rağmen tasarım disiplini, sadece kısa vadeli ve ihtiyaçlara yönelik olarak kullanılmış, halkımız çoğunlukla endüstriyel toplumların ürettiği ürünlerin ucuz ve kalitesiz birer kopyasıyla yetinmiştir. Bu nedenle Türkiye’de tasarım, kavramlara değil ürünlere odaklanır. Bu eleştirel yaklaşım günümüzün en önemli yönelimlerinden birine işaret eder; o da artık tasarımın bir üretim sürecinin parçası olmaktan çıkıp kendisi başlı başına bir üretim süreci haline gelmesidir. ”Made in…” ibaresi ‘Designed in..” ibaresine dönüşmekte ve ülkeler kendi tasarladıkları ürünlerle markalaşmaktadırlar.

Bütün bu perspektif içinde ülkemiz tasarımcılarının sektördeki konumu elbette yenilik üretmekten çok hazırda varolanı kullanma veya geliştirme yönünde olmuştur. Ayrıca toplumumuzun tasarım algısı, yüzeysel bir bakış açısına sahip olup herkesin kolayca yapabildiği bir eylem olarak görülmektedir. Oysa kendine tasarımcı diyen her bireyin önündeki en büyük zorluk, tasarımı disiplinler ve kültürler arası bir kavram olarak görmek ve bu gerçeklikte tasarımlar üretmektir.

Tasarım sürecinde izlediğin yol nedir? Bir işi üretirken, genellikle ne gibi süreçlerden geçiyorsun?

Bir sorunu çözmeye yönelik yapılan herşey tasarımdır. Bu nedenle tasarım sürecinin kendisi hiç bir zaman değişmez, değişen şey sadece kullanılan araçlar ve zamandır. Tasarım açısından baktığımızda bir fikrin çözüm haline gelmesi onu estetik olarak görünür kılmaktan geçer. Yaratıcılık o fikri diğerlerinden ayrıştıran önemli bir faktördür ama tüm tasarımlar yaratıcı olmak zorunda değildir.

Tasarımın esas işlevi kendini anlaşılır kılmasıdır. Tasarımcı bu nedenle tasarım ve kullanıcı arasındaki etkileşimi sağlamakla yükümlüdür. Özellikle grafik tasarım ürünü bakımından ister poster, ambalaj, web sitesi veya film jeneriği ne olursa olsun mesajını aktardığı müddetçe başarılıdır. En sonunda bir tasarım daha iyi bir çözüm gelene kadar yaşar. Bu bakımdan tasarımı bir süreç olarak görmek bir ürün olarak görmekten her zaman daha yararlı olacaktır.

Kariyerindeki dönüm noktalarını düşündüğünde, seni daha akademik bir ortamda var olmaya sevk eden şey neydi? Beykent Üniversitesi’nde alanınla ilgili nasıl bir eğitim veriyorsun?

Kariyer yolculuğum aslında ortaokul yıllarında bir canlandırma stüdyosunda karakter tasarımı ve ara ressamlık yapmamla başladı. Bilkent Üniversitesi’nde yetenek bursuyla girdiğim lisans eğitimimi Hacettepe Üniversitesi’nde Yüksek Lisans ve Sanatta Yeterlik dereceleriyle tamamlarken profesyonel hayatı da es geçmeyerek grafik tasarımın basılı (print), etkileşimli (interaktif) ve zaman-temelli (hareketli grafik) alanlarında çalışma fırsatı buldum. Tasarımı bir meslekten ziyade bir hayat tarzı olarak gördüğümü anladığım an (ki bu çok yoğun bir mesai sonrasında kendimi kaybetmeme denk gelir) tasarıma biraz daha geniş bir perspektiften bakmanın iyi bir fikir olabileceğini düşündüm ve akademiye dikey geçiş yaptım.

Elbette sektörden kopma endişesi başlarda çok güçlüyken, şimdi akademi ve sektör arasında bir köprü görevi üstlendiğimi düşünüyor ve tasarım alanında güzel işler üretecek yeni beyinlere rehberlik yapmanın keyfini yaşıyorum.

Özgür Tasarımcılar projesinden biraz bahsedebilir misiniz?

Özgür Tasarımcılar, 2010 yılındaki Tasarım Bienali’nde katıldığım bir atölyede şekillenen ve ‘freelance’ çalışan tasarımcıların sosyalleşmesini amaçlayan bir proje. Dört duvar arasında yalnızlaşan, teslim ettiği çalışmanın maddi-manevi karşılığını alamayan, sürekli benzer projelerde çalışıp bir süre sonra tasarımdan uzaklaşan tasarımcıların sorunlarına, kendim de freelance çalışan bir tasarımcı olarak getirmeye çalıştığım bir çözüm önerisi… Özgür Tasarımcılar olarak kendi sesini ülkemize ve hatta dünyaya duyurmaya çalışan bir çok tasarımcıyı yüzyüze tanışma ve uluslararası tasarım projelerinde birlikte çalışma fırsatları konusunda desteklemeye çalışıyoruz. Ayrıca birlikte etkinlikler düzenlediğimiz Atölye İstanbul ile sürekli atölyelerin bulunduğu, yenilikçi tasarım odaklı projelerin disiplinlerarası ortaklıklarla çözümlendiği, piyasanın sert koşullarına daha esnek bir iş akışı ve emek paylaşımı yaklaşımıyla hareket edildiği bir platforma dönüşerek tasarımcılara daha iyi bir kariyer sunmak en büyük hedeflerimiz diyebiliriz.

Elance gibi oldukça önemli bir bağımsız iş platformunun Türkiye’deki kurumsal iletişimini sürdürüyorsun. Sence Elance’in Türkiye’deki freelance tasarım kültürüne ne gibi bir katkısı oldu?

Elance bugün dünyanın en büyük online çalışma platformlarından birisi ve ben de 14 yıllık (belki de Türkiye’deki) en eski üyelerinden biriyim. Eğitim hayatım boyunca hayatta kalmamı sağlayan freelance projelere ulaşabildiğim ve bu şekilde uluslararası tasarım ve çalışma kültürünü tanıdığım bir deneyimdi benim için bu nedenle 2 sene önce bana bu görevi önerdiklerinde büyük bir heyecanla işe koyuldum. Ülkemizde 5000 den fazla aktif freelance tasarımcı Elance üzerinden her gün uluslararası projelerde çalışıyor ve bu rakam her geçen gün daha da büyüyor. Türkiye’nin coğrafi konumu nedeniyle hem batı hem de doğu pazarlarına uyum sağlaması, freelance çalışan tasarımcılar açısından büyük bir avantaj olarak görülmekte. Ayrıca ekonomik açıdan yaklaştığımızda ülkemizin yurtdışına tasarım ürünleri ihraç eder hale gelmesi konuşmamın başında değindiğim markalaşma sürecinin önemli bir parçası.

Bizimle tanıştırmak istediğin, keşfettiğin ya da uzun süredir takip ettiğin bir yetenek var mı?

Evet düzenlediğimiz her Özgür Tasarımcılar etkinliğinde çalışmalarını ve iş deneyimlerini paylaşmak isteyen çok yetenekli bir çok tasarımcıyı konuk ediyoruz. Tüm tasarımcıları onlarla tanışmaya ve birlikte çalışmaya bekleriz…

Web Sitesi | Facebook | Elance